Mreža za evropske politike objavila je policy paper „Da li je škola u prirodi zaista škola u prirodi?“, izrađen u okviru projekta „Korupcija u obrazovanju“, koji se sprovodi uz podršku Balkan Investigative Reporting Network (BIRN) i Građanska alijansa.
Policy paper zasniva se na sveobuhvatnom istraživanju u kojem je učestvovalo više od 800 aktera, uključujući roditelje, nastavnike, stručnjake iz oblasti obrazovanja i ekologije, kao i predstavnike škola. Istraživanje je sprovedeno kroz online anketu, fokus grupe, desk analizu normativnog i institucionalnog okvira, kao i analizu dokumentacije pribavljene putem zahtjeva za slobodan pristup informacijama.
Nalazi istraživanja ukazuju na izražen raskorak između normativno definisane obrazovne svrhe škole u prirodi i načina na koji se ovaj program realizuje u praksi. Prema rezultatima ankete, samo manji dio ispitanika smatra da su aktivnosti u potpunosti bile povezane sa nastavnim planom i programom, dok značajan broj navodi da je obrazovna komponenta bila djelimična, slabo povezana ili gotovo simbolična. Istovremeno, gotovo četvrtina ispitanika smatra da aktivnosti uglavnom ili uopšte nijesu bile organizovane u prirodnom okruženju.
Istraživanje pokazuje da se škole u prirodi dominantno realizuju u hotelskom smještaju, uz ograničen boravak djece na otvorenom, čime se dodatno udaljavaju od koncepta iskustvenog učenja i aktivnog boravka u prirodi. Ovakva praksa, prema nalazima fokus grupa, djelimično je rezultat tržišnih aranžmana i ograničene konkurencije među organizatorima, ali i očekivanja roditelja u pogledu komfora i dodatnih sadržaja.
Jedan od najizraženijih nalaza odnosi se na cijenu škole u prirodi. Više od polovine ispitanika smatra da je cijena previsoka u odnosu na životni standard i percipirani kvalitet programa, dok dodatni broj ispitanika cijenu ocjenjuje kao umjereno visoku. Posebno zabrinjavaju izražene i teško objašnjive razlike u cijenama između različitih škola, uključujući i one koje se nalaze u istoj opštini ili u neposrednoj geografskoj blizini. Analize pokazuju da za sličan broj dana, uporedive uslove smještaja i sličan sadržaj programa cijene mogu varirati i za nekoliko desetina eura po djetetu, bez jasno definisanih kriterijuma koji bi takve razlike opravdali.
Nalazi istraživanja ukazuju da transparentnost i konkurentnost u organizaciji škola u prirodi nijesu sistemski obezbijeđene. U praksi, ne postoji obaveza pribavljanja više ponuda, zbog čega se škole često suočavaju sa samo jednom ponudom za organizaciju programa. Istovremeno, značajan broj osnovnih škola uopšte ne realizuje program škole u prirodi, najčešće zbog finansijskih ograničenja i organizacionih prepreka. Ograničen uvid roditelja u kriterijume izbora organizatora, strukturu troškova i sadržaj ugovora dodatno pojačava osjećaj nepravičnosti i slabi povjerenje u sistem. Iako istraživanje identifikuje pojedine primjere kvalitetne prakse, oni nijesu rezultat stabilnog sistema, već zavise od individualne inicijative i lične posvećenosti pojedinaca.
Pored identifikacije problema, policy paper nudi i konkretne smjernice za unapređenje programa škola u prirodi. Preporuke uključuju jasnije definisanje obrazovnih ciljeva i ishoda učenja, standardizaciju programskih sadržaja, transparentnije i uporedive modele formiranja cijena, kao i snažnije korišćenje prirodnih i lokalnih resursa kao aktivnog nastavnog okruženja. Poseban akcenat stavljen je na potrebu da se priroda koristi kao osnovni obrazovni resurs, kroz planirane nastavne aktivnosti, a ne kao simboličan ili prateći element boravka.
Policy paper zaključuje da postojeći model škola u prirodi funkcioniše između obrazovne obaveze i neuređene tržišne prakse, bez jasnih i obavezujućih standarda, precizno definisanih odgovornosti i održivog finansijskog okvira. Bez strukturnih reformi, postoji rizik daljeg udaljavanja ovog programa od njegove obrazovne svrhe, produbljivanja socijalnih razlika među djecom i slabljenja povjerenja javnosti u sistem obrazovanja.