Životna sredina i klimatske promjene: Najveći ekološki izazov i jedno od najzahtjevnijih poglavlja na evropskom putu Crne Gore
Dok Crna Gora ulazi u završnu fazu pregovora sa Evropskom unijom, jedno pregovaračko područje posebno se izdvaja po svojoj složenosti, obimu reformi i finansijskim zahtjevima. Riječ je o oblasti zaštite životne sredine i klimatskih promjena, koja podrazumijeva stotine propisa, višemilionske investicije, snažne institucionalne kapacitete i dugoročne promjene koje će direktno uticati na kvalitet života građana.
Upravo ovoj temi posvećena je četvrta epizoda dokumentarnog serijala „EU dosije: Crna Gora – poglavlja pod lupom“, koju realizuje Mreža za evropske politike – MASTER uz podršku Goethe-Instituta i DW Akademie, u ime Evropske komisije.
Epizodi možete pristupiti na sljedećem linku: Poglavlje 27- stvarni test ekološke države
Epizoda otvara neka od najvažnijih pitanja za budućnost države: da li Crna Gora može sačuvati status ekološke države u uslovima intenzivnog razvoja i investicionih pritisaka? Kako odgovoriti na izazove upravljanja otpadom, zagađenja vazduha, zaštite voda, biodiverziteta i klimatskih promjena? I koliko će evropski zeleni standardi promijeniti način na koji planiramo razvoj države?
Da je riječ o jednom od najzahtjevnijih područja pregovora potvrđuje i Predrag Zenović, glavni pregovarač Crne Gore sa Evropskom unijom, koji ocjenjuje da upravo oblast životne sredine predstavlja najveći reformski izazov u procesu pristupanja.
„U smislu obima legislative i daljine koja stoji između stanja u kojem je danas Crna Gora i stanja u kojem je pravni poredak Evropske unije, rekao bih da su to oblasti zaštite životne sredine i klimatskih promjena“, ističe Zenović.
Poseban fokus epizode stavljen je na uspostavljanje mreže Natura 2000, očuvanje zaštićenih područja i usklađivanje razvojnih politika sa principima održivosti. Damjan Ćulafić, ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, upozorava da se najintenzivniji razvojni pritisci često dešavaju upravo na prostorima koji imaju najveću prirodnu vrijednost.
„Dolazi vrijeme u kojem zelena infrastruktura neće moći da se povlači pred sivom“, poručuje Ćulafić, naglašavajući da će Natura 2000 predstavljati jedan od ključnih instrumenata budućeg upravljanja prostorom i zaštite prirodnih resursa.
Epizoda donosi i analizu stanja u oblasti upravljanja otpadom i mogućnosti prelaska na održive modele razvoja. Vanja Cicmil iz organizacije Zero Waste Montenegro ističe da Crna Gora, upravo zbog svoje veličine, ima potencijal da postane primjer uspješne tranzicije ka održivom sistemu upravljanja otpadom i resursima.
O značaju zaštite prirode i biodiverziteta govore i međunarodni stručnjaci. Viktor Beriša, viši savjetnik za zaštitu prirode u organizaciji EuroNatur, podsjeća da Crna Gora predstavlja jedno od najvrijednijih područja biodiverziteta u Evropi i da njeni prirodni resursi imaju značaj koji prevazilazi nacionalne granice.
Sa druge strane, Milena Bataković, načelnica Odjeljenja za sprovođenje projekata u oblasti zaštite životne sredine u Agenciji za zaštitu životne sredine, objašnjava značaj mreže Natura 2000 i njen doprinos očuvanju evropskog prirodnog nasljeđa, naglašavajući da zaštita prirode i razvoj zajednica ne moraju biti suprotstavljeni ciljevi.
Posebno mjesto u epizodi zauzimaju i pitanja kvaliteta vazduha, upravljanja otpadom i sprovođenja ekoloških projekata. Danilo Veljić, iz Odjeljenja za upravljanje otpadom i hemikalijama Agencije za zaštitu životne sredine, govori o izazovima uspostavljanja održivog sistema upravljanja otpadom, dok Gordana Đukanović, samostalna savjetnica za kvalitet vazduha u istoj instituciji, analizira napore koji se ulažu u unapređenje kvaliteta vazduha, posebno u Pljevljima, jednoj od sredina koja se godinama suočava sa ozbiljnim ekološkim izazovima.
O evropskim iskustvima u zaštiti prirode i novim standardima koje donosi Evropski zeleni plan govori Dušan Jelić iz BIOTA Group Hrvatska, ističući da Evropska unija danas od država ne očekuje samo očuvanje postojećeg stanja, već i aktivnu obnovu degradiranih ekosistema.
Jedan od najkritičnijih osvrta na dosadašnji razvojni model Crne Gore daje Vuk Iković, biolog i ekološki aktivista, koji upozorava na posljedice nekontrolisane eksploatacije prirodnih resursa i ukazuje na evropske integracije kao priliku za uspostavljanje održivijeg odnosa prema prostoru i prirodi.
O tome kako su se ekološke teme razvijale u javnom prostoru i koliko su danas prisutne u društvenim debatama govori i Danijel Garić, novinar i autor emisije „Ekovizija“, koji podsjeća na transformaciju Crne Gore od države koja je bila prepoznata kao ekološki pionir do društva koje se danas suočava sa brojnim izazovima u oblasti zaštite životne sredine.
U ovoj epizodi govore:
Predrag Zenović, glavni pregovarač Crne Gore sa Evropskom unijom
Damjan Ćulafić, ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera
Danilo Veljić, Agencija za zaštitu životne sredine
Milena Bataković, Agencija za zaštitu životne sredine
Gordana Đukanović, Agencija za zaštitu životne sredine
Viktor Beriša, EuroNatur
Dušan Jelić, BIOTA Group Hrvatska
Vuk Iković, biolog i ekološki aktivista
Vanja Cicmil, Zero Waste Montenegro
Danijel Garić, novinar i autor emisije „Ekovizija“
Četvrta epizoda dokumentarnog serijala „EU dosije: Crna Gora – poglavlja pod lupom“ pokazuje da zaštita životne sredine više nije samo ekološko pitanje. Ona je pitanje ekonomskog razvoja, javnog zdravlja, energetske tranzicije, održivosti lokalnih zajednica i kvaliteta života svih građana.
Jer evropske integracije nijesu samo proces usvajanja propisa. One predstavljaju priliku da odlučimo kakvu Crnu Goru želimo ostaviti generacijama koje dolaze.
Serijal realizuje Mreža za evropske politike – MASTER uz podršku Goethe-Instituta i DW Akademie, u ime Evropske komisije.
Stavovi, mišljenja i ocjene izneseni u okviru serijala predstavljaju lične stavove sagovornika i ne odražavaju nužno stavove Mreže za evropske politike – MASTER i Evropske unije.